Często pojawia się (także w Polsce) w sklepach czy na aukcjach internetowych owalna, miedziana moneta, która oprócz inskrypcji posiada charakterystyczny znak poniżej otworu na rewersie. Monetę tę kojarzą nie tylko amatorzy keszówek, ale też osoby bardziej ogólnie zaangażowani w numizmatykę czy kolekcjonowanie monet. Mowa oczywiście o japońskiej Tenpo Tsuho 天保通寶.

Emisję Tenpo Tsuho zatwierdzono w październiku 1835, szóstym miesiącu ery Tenpo 天保 (1830-1843) okresu Edo 江戸 (1603–1867) kiedy to panowanie nad krajem sprawowali siogunowie z rodu Tokugawa.

Stop z jakiego zaplanowano produkcję monet to 78% miedzi, 12% ołowiu i 10% cyny, a oficjalna waga wynosiła 5 momme i 5 bu (20,6g), którą następnie zmieniono na 5 momme i 8 bu (21,75g).

Wartość monety ustawowo wynosiła 100 mon, lecz w rzeczywistości było to 96 mon. Stąd , jak możemy przeczytać m.in. u Hartilla w „Early Japanese Coins”, termin Tenpo zaczęto używać jako określenie „głupca lub kogoś, komu brakuje trochę do 100”.

Na awersie umieszczono inskrypcję Tenpo Tsuho 天保通寶, zo znaczy (standardowo) tyle co „moneta ery Tenpo w wiecznym obiegu”.

Napis na rewersie powyżej otworu brzmi to hyaku 當百, czyli równowartość 100, natomiast wspomniany charakterystyczny znak poniżej otworu jest podpisem mincmistrza Hashimoto Mitsuji.

Jedynie mennice rządowe (bakufu 幕府) w Edo 江戸 (dzisiejsze Tokio 東京都) i Osace 大阪 były oficjalnie upoważnione do odlewnia Tenpo Tsuho. Mennice prowincjonalne również je produkowały, jednak nielegalnie bez zgody siogunatu, gdyż było to bardzo opłacalne, a panowie feudalni daimyo 大名 nie mogli sobie odmówić połakomienia się na spore zyski. Znajdziemy więc monety produkowane przez mennice Satsuma, Mito, Fukuoka, Kochi, Yamaguchi, Sendai, Akita, Aizu czy Morioka.

Na obrzeżu monet bito małe znaki (shirushi 印) będące mocno uproszczonym symbolem szczytu paulowni (Kiri 桐). Te kontrmarki posiadają drobne różnice dla różnych mennic, lecz często wybijane niedokładnie są trudne do zidentyfikowania.

Przedstawienie szczytu paulowni i jago bardzo uproszczony schemat bity na rancie TenpoTsuho

Możemy wyróżnić ponad 100 odmian, lecz przypisanie ich poszczególnym mennicom jest niesłychanie trudne. Kryterium atrybucji będą drobne różnice w kaligrafii, odległości pomiędzy znakami, odległość pomiędzy znakami a obrzeżem, różnice w kształcie obrzeża czy samej monety, a nawet w ich wykonaniu. W różnych miejscach używano różnej jakości piasku do form, więc powierzchnia tła monety także będzie niekiedy świadczyła o jej pochodzeniu.

Spotyka się również amulety keszowe odlewane na wzór Tenpo Tsuho.

Hartill podaje, że w erze Man’en 万延 (1860-1861) mennice opuszczało 300 000 monet dziennie. Cała produkcja wyniosła 484 804 054 sztuk (przy okazji, zastanawiające są tak dokładne liczby podawane przez źródła). Odlewanie zakończono w roku 1869.

 

 

 

 

 

 

W latach 1858-1866 realna władzę w Japonii sprawuje Iemochi Tokugawa 徳川家茂, czternasty siogun z rodu Tokugawa. W tym czasie na tronie zasiada cesarz Komei 孝明 (lata panowania 1846-1867), jednak pełni on jedynie funkcję reprezentacyjną. Okres rządów siogunów Tokugawa zwany jest okresem Edo 江戸 (1603-1868).

W marcu 1863 roku (drugi miesiąc trzeciego roku ery Bunkyu 文久) rząd Tokugawa wprowadza do obiegu monety Bunkyu Eiho 文久永寳 o nominale 4 mon, odpowiadające wartością czterem monetom jednokeszowym i zwane Shimonsen 四文銭. Odlewane w bardzo dużych ilościach, w większości ze starych monet 1 mon, obok monet Kanei Tsuho 寬永通寶 i Tenpo Tsuho 天保通宝 są najbardziej popularnymi odlewanymi monetami Japonii (Hartill podaje całość emisji na 891 515 631 sztuk, stąd 484 804 054 wyemitowanych Tempo Tsuho przestaje robić wrażenie) .

Inskrypcja umieszczona na awersie, Bunkyu Eiho 文久永寳, odwołuje się do nazwy ówczesnej ery Bunkyu (1861-1863), natomiast 11 fal na rewersie jest pozostałością po poprzednich emisjach Kanei Tsuho o tym samym nominale. Legendę monety przetłumaczyć można jako „Monteta ery Bunkyu w wiecznym obiegu”, a samą nazwę ery jako „Ciągłość kultury”. Był to jednak czas schyłku rządów Tokugawa.

Bunkyu Eiho to ostatnie odlewane monety Japonii. Kolejne emisje są już bite maszynowo.

Napis na awersie występuje w trzech wariantach.

Wariant pierwszy: Shin Bun 真文 – znak Bun 文 zapisany w stylu regularnym.

Bunkyu Eiho 文久永寳 Shimonsen 四文銭 (4 mon) Shin Bun 真文, średnica 26,36-26,44mm, waga 3,19g

Wariant drugi: So Bun 草文 – znak Bun 文 zapisany w stylu kursywnym.

Bunkyu Eiho 文久永寳 Shimonsen 四文銭 (4 mon) So Bun 草文, średnica 26,70-26,80mm, waga 3,58g

Wariant trzeci: Ryaku Ho 略寳 lub Tama Ho 玉寳 – znak Ho 寳 został uproszczony do znaku 玉 który oznacza jadeit, stąd nazwa wariantu „jadeitowe Ho”.

Bunkyu Eiho 文久永寳 Shimonsen 四文銭 (4 mon) Tama Ho 玉寳, średnica 26,94-27,09mm, waga 2,97g

Hartill wśród drugiego i trzeciego wariantu wyróżnia monety z szerokim i wąskim zewnętrznym obrzeżem, wśród wariantu pierwszego monety z małymi i standardowymi znakami legendy. Wszystkie warianty są pospolite, bez problemu dostępne choćby w rodzimych serwisach aukcyjnych.

Występują również (niemiernie rzadkie) próbne monety Bunkyu Eiho w kilku nominałach (m.in. 50 czy 100 mon), które nigdy nie weszły do obiegu.