Tian Sheng Yuan Bao 天盛元寶

Nominał: 1 Wen

Dynastia: Xi Xia 西夏 1032-1227

Cesarz: Ren Zong 仁宗  1139-1193

Era panowania: Tiansheng 天盛 1149-1169

Data emisji: 1149-1169

Mennica: nieokreślona

Waga: 3,20g

Średnica: 23,80-24,00mm

Materiał: Brąz

Uwagi: odczyt zegarowy, pismo regularne (Kai Shu)

Literatura: Hartill 18.97 (rzadkość 11), Jen 425, Schjöth 1078

 

Awers (góra – prawo – dół – lewo):  Tian 天 Sheng 盛 Yuan 元 Bao 寶

 

Rewers: czysty, bez znaków i napisów

Tiansheng 天盛 (1149-1169) to trzecia era panowania cesarza Ren Zonga 仁宗  (1339-1193), piątego cesarza Xi Xia.

Xi Xia  西夏 (1032-1227), czyli Zachodnie Xia, to państwo założone na terenie północnych Chin przez koczowniczy lud Tangutów. Funkcjonowało równolegle z dynastią Song. W 1032 roku założyciel Xi Xia, Yuan Hao ogłosił się Synem Nieba a tym samym Cesarzem. Tanguci stworzyli własne pismo, którym zapisane inskrypcje występują na niektórych monetach dynastii. Państwo Tangutów upadło w 1227 roku pod naporem ataków wojsk mongolskich.

Emisje Ren Zonga pojawiają się podczas dwóch (z czterech) er jego panowania: Tiansheng 天盛 , oraz następującej po niej czwartej i ostatniej Qianyou 乾祐 (1170-1193).

Bywało niekiedy, iż ilość dostępnego kruszcu nie pokrywała potrzeb produkcji w mennicach. Następstwem niedoborów materiału potrzebnego do produkcji monet był kryzys podaży pieniądza. Tym samym, monety musiała dosięgnąć redukcja masy oraz wymiarów. Praktykowanym w Chinach rozwiązaniem było zmniejszenie już istniejących monet.

Monety zredukowane przez ich obcięcie z zewnątrz to Jianbianqian 剪邊錢 (ang. „chiselled” lub „clipped coins”) czy Jianlun 剪輪 (ang. „chiselled” lub „clipped disc”).

Ciekawszym sposobem radzenia sobie z tym zadaniem było rozcinanie monet półokrągłym dłutem, w wyniku czego powstawały dwie nowe, lżejsze monety. Jedna z wewnętrznej wyciętej części, oraz druga, z zewnętrznego odciętego pierścienia. Obie, będąc emisjami oficjalnymi, funkcjonowały jako monety o tej samej wartości. Zwiększało to w oczywisty sposób ilość pieniądza w obiegu.

Efekty takiego zabiegu to Zaoqian 鑿錢 oraz Yanhuanqian 綖環錢 .

Zaoqian 鑿錢 to moneta powstała z wewnętrznej części pierwotnej monety, po odrzuceniu odciętego zewnętrznego pierścienia.

Wang Mang, Huo Quan Zaoqian

Nie jest niekiedy łatwo odróżnić monety Zaoqian 鑿錢 od Jianbianqian 剪邊錢 . Te pierwsze posiadają zazwyczaj miseczkowaty kształt i ślady końca i początku dłuta jakie nadaje im sposób wycinania, natomiast drugie są zazwyczaj płaskie i posiadają chropowaty rant ze śladami przycinania.

Yanhuanqian 綖環錢 to z kolei moneta powstała z zewnętrznego pierścienia po odrzuceniu wyciętego wewnętrznego krążka. Tak jak Zaoqian 鑿錢 posiada zwykle kształt miseczki.

Wu Zhu Yanhuanqian

Istnieją dwie teorie co do tych monet. Jedna skłania się do tego, iż obie części rozciętej monety (i wewnętrzna, i zewnętrzna) szły do obiegu. Inna, iż nie było możliwe, aby w trakcie wycinania jednej, nie uszkodzić drugiej na tyle, by zamiast do obiegu, nie trafiła z powrotem do tygla, celem ponownego przetopienia.

Opisany sposób rozcinania praktykowano od czasów emisji monet Ban Liang 半兩 do końca Wschodniej Dynastii Han 東漢 (Wu Zhu 五銖) z emisjami Wang Manga włącznie (Da Quan Wu Shi 大泉五十 , Huo Quan 貨泉 , Bu Quan 布泉).

Obok oficjalnych zredukowanych monet funkcjonowały emisje prywatne, takie jak spiłowane z zewnątrz (rzadko wewnątrz) monety Mobianqian 磨邊錢 (ang. filed coins). Monety te zawsze miały płaski kształt. Zmniejszona w ten sposób moneta, upodobniwszy się do mniejszych i lżejszych zredukowanych oficjalnie monet, trafiała do obiegu, natomiast spiłowany kruszec stawał się zyskiem „producenta”.

Wang Mang, Huo Quan Mobianqian

Proceder taki można zauważyć na monetach Wu Zhu 五銖 Wschodniej Dynastii Han 東漢 jak również na monetach Da Quan Wu Shi 大泉五十 , Huo Quan 貨泉 oraz Bu Quan 布泉 dynastii Xin 新 (Wang Mang).

Spiłowane monety Mobianqian 磨邊錢 służyły również, jako monety wzorcowe, do odciskania ich w formach, w których odlewano zredukowane monety.

 

 

Chong Ning Tong Bao 崇 寧 通 寶

Nominał: 10 Wen

Dynastia: Północny Song 北宋 960-1127

Cesarz: Hui Zong  徽宗1101-1125

Era panowania: Chongning 崇寧 1102-1106

Data emisji: 1102-1106

Mennica: nieokreślona

Waga: 11,37g

Średnica: 35,10-35,30mm

Materiał: Brąz

Uwagi: pismo – shoujin 瘦金 – Wysmukły Złoty Styl (Slender Gold Script), odczyt zegarowy

Literatura: Hartill 16.399 (rzadkość 13), Schjöth 621, Jen 275

Awers (góra – prawo – dół – lewo): Chong 崇 Ning 寧 Tong 通 Bao 寶

Rewers: czysty, bez znaków i napisów

Emisja monet miała miejsce za czasów Hui Zonga 徽宗 (1101-1125), ósmego cesarza Północnej Dynastii Song, w trakcie drugiej z sześciu ery panowania Chongning 崇寧 (1102-1106). Kaligrafia w znakomitym, charakterystycznym Wysmukłym Złotym Stylu – shoujin 瘦金, autorstwa samego Hui Zonga, co stawia te monety wśród najpiękniejszych chińskich monet keszowych. Odczyt inskrypcji w kierunku ruchu wskazówek zegara.

Znaki wykonane w tym stylu shoujin 瘦金 znajdziemy jeszcze tylko na dwóch monetach tego władcy: Da Guan Tong Bao 大觀通寶 oraz Xuan He Tong Bao 宣和通寶. Poza tymi trzema typami monet, napisy w Wysmukłym Złotym Stylu nie pojawiają się na chińskich keszówkach. Występują również nominały 1 i 3 Wen, oraz monety odlewane w żelazie.

Da Guan Tong Bao 大 觀 通 寶

Nominał: 1 Wen

Dynastia: Północny Song 北宋 960-1127

Cesarz: Hui Zong  徽宗1101-1125

Era panowania: Daguan 大觀 1107-1110

Data emisji: 1107-1110

Mennica: nieokreślona

Waga: 3,60g

Średnica: 25,10-25,30mm

Materiał: Brąz

Uwagi: pismo – shoujin 瘦金 – Wysmukły Złoty Styl (Slender Gold Script)

Literatura: Hartill 16.418 (rzadkość 15), Schjöth 629, Jen 278

Awers (góra – dół – prawo – lewo): Da 大 Guan 觀 Tong 通 Bao 寶

Rewers: czysty, bez znaków i napisów

Monety były emitowane za rządów ósmego cesarza Północnej Dynastii Song, Hui Zonga 徽宗 (1101-1125) , podczas jego trzeciej (z sześciu) ery panowania Daguan 大觀 (1107-1110). Znaki na awersie wykonane są w tzw. Wysmukłym Złotym Stylu – shoujin 瘦金. Jest to bardzo charakterystyczny, wyśmienity styl pisma, którego twórcą był sam cesarz, będący miłośnikiem malarstwa i kaligrafii. Monety te uznawane są za jedne z najpiękniejszych chińskich monet keszowych.

Inskrypcje w tym stylu pisma znalazły się poza Da Guan Tong Bao, jeszcze na dwóch monetach tego władcy: Chong Ning Tong Bao 崇寧通寶 i Xuan He Tong Bao 宣和通寶. W obiegu były również nominały 2, 3, 5 i 10 Wen, oraz monety odlewane w żelazie.

Chińczycy tworzyli amulety z awersami Da Guan Tong Bao z motywami symbolizującymi gwiazdy. Znak Da 大 oznacza „wielki”, natomiast Guan 觀 można przetłumaczyć jako „patrzeć”. Znaki te można znaleźć w wyrażeniach dotyczących astronomii czy astrologii, odnoszących się do patrzenia w niebo.